Historia ta wydarzyła się zeszłego roku w jednym z dużych warszawskich szpitali. Dużo czytałem o krioterapii i jej wątpliwych walorach. Swymi wątpliwościami zaraziłem jedną z pracujących tam lekarek. Postanowiła podjąć temat na porannym zebraniu. W szpitalach lekarze przechodzą poranną odprawę, na której ustalają porządek dnia. Uzbrojona w ksera nasza doktor zdecydowała się rozruszać zaspane towarzystwo. Tym bardziej, że w owym szpitalu funkcjonuje komora do krioterapii. Jak zareagowali lekarze broniący tych wątpliwych zabiegów? "Pacjenci mówią że im pomaga!". "Pacjenci mówią że czują się lepiej!". Bez jednego głosu sprzeciwu. Chuj z badaniami, najważniejsze są odczucia pacjentów.

Wszyscy marzymy o superbohaterach. Ludzie zainteresowani nauką upatrują przeciwników dla medycznych krętaczy w środowisku lekarskim. Tymczasem jedynymi przeciwnikami szarlatanów jesteśmy my sami. Walka z kłamliwymi reklamami suplementów, czy innymi naciągaczami, nigdy nie znalazła się na długich listach postulatów, któregokolwiek z lekarskich strajków. Naiwne wyobrażamy sobie lekarza jak kogoś takiego jak my sami z dodatkiem udokumentowanej wiedzy. Skąd ten pomysł, że lekarze interesują się nauką? Skąd przekonanie że lekarza w ogóle interesują się medycyną? Większość Polaków po skończeniu studiów z ulgą przyjmuje możliwość nieczytania naukowej prasy. Wierzymy, że z lekarzami jest inaczej. Każdy kto ukończył medycynę powinien wciąż ją kochać.

Zakładamy, że pracujący lekarze różnią się od pracujących Polaków. Polaków którzy nienawidzą wstawać do pracy i tylko marzą aby wrócić do domu i o niej zapomnieć. Oczywiście są w Polsce księgowe śledzące nowe funkcje excela. Albo informatycy rozwijający po godzinach linuxa. Są też lekarza czytający BMJ. Może jestem pesymistą ale większość polskich lekarzy nie wie co znaczy skrót BMJ. 

Wypominamy bałamutne bzdury Lewandowskiej czy innej Pawlikowskiej. Co jednak z setkami specjalistów z portalu znanylekarz.pl trudniących się homeopatią? W ciągu dnia są to chirurdzy, onkolodzy, neurolodzy, być może całkiem nieźli w swym fachu. Rano przeprowadzają operacje a wieczorami, niczym Josef Fritzl, oddają się swoim mrocznym pasjom, lecząc woskiem z psiego ucha. Wszystko to przy cichej akceptacji prawie całego środowiska medycznego. W Polsce mamy takie organizację jak Polskie Stowarzyszenie Homeopatów i Lekarzy Farmaceutów. Jak dotąd nie doczekaliśmy się Polskiego Towarzystwa Lekarzy Litujących się nad Oszukiwanym Pacjentem.. Dodajmy do tego już czterocyfrową liczbę lekarzy którzy podpisali deklaracje wiary. Ci Państwo ponad wyniki badań przekładają opinię księdza proboszcza.

Zdaje sobie sprawę jak strasznie to brzmi. Może powinniśmy to przemilczeć dla dobra i tak nadszarpniętego zaufania do medycyny głównego nurtu. Rozumiem, że istnienie mitu trzeźwo myślących lekarzy daje większe korzyści niż obmalowanie ich w rzeczywistych kolorach. Pozostaje jednak otwarte pytanie, czy zależy nam na naprawianiu świata czy docieraniu do prawdy.

Polskie horrory są naprawdę straszne. Straszne w znaczeniu dziadowskie. Za ten stan winię siebie. Jako Polak nie zostałem nauczony bać się słysząc język polski. Mając to na względzie, Mariusz Kuczewski reżyser filmu "Silent Lake" zatrudnił nawet angielskich aktorów. Chciał odciągnąć uwagę widzów od najstraszniejszej rzeczy w filmie, czyli tego że jest polski. Nasi rodacy potrafią bać się zombie, wilkołaków i duchów, ale to musi dziać się gdzieś indziej. Możemy przyjąć, że jakiś John czy Francisco zmieniają się w wampira ale nie pan Wiesław spod czwórki.

Trochę żartuję, ale tylko trochę. Horrory rzeczywiście odzwierciedlają nasze lęki i trwogi. Niedawno obejrzałem niemiecki serial Dark. Nie wiem co to za gatunek, nazwijmy go horror sci-fi. Choć to świeżynka pomysł na fabułę bazuje na mentalności lat 60. Na dekadzie która przyniosła sławę zespołowi "Trubadurzy" ale też strach przed wojną atomową. Jądro atomu skrywało wówczas ukryte moce, a władający nim ludzie wydawali się potężni.

Obecnie energia atomowa liczy sobie 70 lat i nie wydaje się już tak tajemnicza i nieznana. Nie dla wszystkich. W serialu "Dark" to ciągle magiczna siła, której bliżej do wrót piekła niż zwykłej elektrowni. Co ja będę gadać, po prosu zaspoileruję. W serialu elektrownia atomowa umożliwia podróże w czasie! Przypomina to przypadek Otto Rösslera. Niemieckiego naukowca który interweniował w Europejskim Trybunale Praw Człowieka aby nie dopuścić do uruchomienia LHC. Wielki Zderzacz Hadronów miał doprowadzić do stworzenia czarnych dziur i zagłady Ziemi.

Nie przez przypadek wszystko to dzieje się w Niemczech. Niemcy panicznie boją się energii jądrowej. Po japońskim tsunami i awarii elektrowni w Fukushimie, Niemcy wyłączyli 8 swoich elektrowni atomowych. Jednocześnie zapowiedzieli że do 2022 to samo zrobią z resztą. Ich koncepcja, znana w świecie jako Energiewende to niskoemisyjna gospodarka oparta na odnawialnych źródłach energii. Niemcy do tego stopnia nie ufają energii atomowej, że zrezygnowali z niej kosztem utrzymania elektrowni węglowych. To daje do myślenia, czy w tym wszystkim chodziło bardziej o ekologie czy pozbycie się atomowych straszydeł.

Lęk przed technologia jądrową prowadzi zielone społeczeństwo na brudne hałdy. Niemieccy ekolodzy toczą obecnie bój z wycinką lasu pod kopalnie węgla brunatnego. Wyłączenie zeroemisyjnych elektrowni atomowych rekompensuje się spalając wysokemisyjny węgiel. W konsekwencji w ciągu ostatnich dwóch lat, emisja CO2 u naszych sąsiadów zamiast spaść, wzrosła. Irracjonalne lęki w końcu wystawią rachunek. Marzy mi się niemiecki serial, w którym górnicy kopiący węgiel odnajdują starożytne narzędzie zagłady. Broń którą unieszkodliwić może jedynie grupa pracowników z pobliskiej elektrowni atomowej.

W sprawie zakazu nie mam zdania. Zakaz może pomóc, pewnie nie zaszkodzi, wieprz musi radzić sobie sam. Prawdziwą gwiazdą notki jest telewizja Polsat. Program "TAK czy NIE" podjął nasz wypasiony temat  i wytłumaczył co i jak. Jak ma się to do innych odcinków tego magazynu, w których dyskutowano o masowym niedożywieniu naszych dzieci? To w końcu należy do szkół żarcie przywozić, czy zabierać? Tego się nie dowiedziałem. Zgodnie z zasadą pluralizmu w studiu zasiedli gości mających równie mało do powiedzenie - korpulentny pan i zgrabna pani. Pani w ciągu 20 minut powiedziała jedno merytoryczne zdanie (to i tak o jedno więcej niż pan), w którym najpewniej pomyliła cukrzyce typu 2 z cukrzycą wtórną.


Sama dyskusja była do bani, ale krótka zajawka będąca wprowadzeniem do dyskusji to polsatowski majstersztyk. Można się z niej dowiedzieć, że "odsetek nastolatków z nadwagą jest w Polsce najwyższy na świecie". Nie jesteśmy nawet w czołówce. Nie, od razu po bandzie - "najwięcej na świecie". Chodząc po mieście mijam czasem podstawówki i nie widziałem by tłuszcz wylewał się z nich drzwiami i oknam. Kiedy słyszymy, że w Polsce jest czegoś najwięcej na świecie, (a nie chodzi o ilość pomników JPII), to prawie zawsze ktoś mija się z prawdą. Tak było i tym razem. Na ekranie pojawiły się nawet konkretne liczby, ale nie odnoszą się one do otyłości, ale do nadwagi. Dzieci otyłych jest u nas od 4% do 1%, co wyglądałoby słabo. Oczywiście 29% i 28% z nadwagą to cholernie dużo, zatem nie omieszkałem wklikać się na strony WHO do których kieruje mnie Polsat. Liczby podawane przez Światową Organizacje Zdrowia są dwa razy mniejsze niż te polsatowskiego. Ich wynik podawany jest zawsze z rozróżnieniem na płeć. Chyba nie ma innej możliwości jak to, że ludzie pracujący w Polsacie te liczby dodają. Jeśli 19% chłopców i 14% dziewcząt ma nadwagę, to według polsatu ma ją 33% uczniów.

Materiał kończy wypowiedz kobiety, mającej na oko 20 kg nadwagi, o swoim młodym podopiecznym mającym na oko 5 kg niedowagi, o tym jak to teraz dzieci się źle odżywiają. Wszystko te bzdury udało się zmieścić Polsatowi w trwającej 60 sekund przebitce. Szacun. Aż mam ochotę kupić sobie prawdziwą antenę (zamiast kawałka powyginanego druta, który zmontowałem na czas mundialu) i zacząć oglądać ich informacje - to musi być ciekawe przeżycie. By nie było, że tylko narzekam nie mając żadnych pomysłów w zamian. W ramach błyskotliwego zakończenia, mam poradę dla wszystkich wieprzy walczących z nadwagą: gruby, odłóż do cholery ten baton, bo nie zaruchasz.

Dwa lata temu przynudzałem na "Środowych spotkaniach z przyrodą" organizowanych w Muzeum Przyrodniczym we Wrocławiu. Opowiadałem o kryptozoologi, czyli tym wszystkim co leży pomiędzy potworem z Loch Ness a Yeti. Koronnym slajdem miała być mapka wszystkich tych stworzeń. Po godzinie naniosłem może z 1/5 więc z resztą dałem sobie spokój. Mapkę postanowiłem dokończyć na następny dzień i wrzucić na bloga. No i skończyłem... wczoraj. Jutro, za dwa dni, czy za dwa lata, co za różnica. To co widzicie poniżej to zawartość list of cryptids. To nie jedyna taka lista, ale na pewno najszybsza do przerobienia. Około setki opisanych kryptyd ma encyklopedia Colemana i Clarka (Cryptozoology A to Z), zaś około tysiąca podręcznik Eberharta (A Guide to Cryptozoology).

Kryptozologia jest wyjątkowo rozmemłana nawet jak na standardy nibynauk. Nie wiemy co jest a co nie jest kryptydą. Jak coś już jest to znowu nie wiemy ile tego mamy. Niektórzy "badacze" tworzą rozległe klasyfikacje gatunków węża morskiego, wyróżniając węże z wąsami, węże z garbem, węże z łapami, itp. Na listach kryptyd wciąż notuje się globstery, czyli częściowo pożarte i wymiętolone kawałki wielorybów. Identyfikowanie wyrzuconych na brzeg fragmentów w zaawansowanym stadium rozkładu, przysparza problemów nawet fachowcom. Stąd już tylko krok od doniesień o morskim potworze. Dla szukających sensacji polecam hellhoundy - upiorne psy. Można je sprokurować z niczego. Jeśli jakiś bezpański pies wydał wam się dziwny, jeśli przekonaliście do tego swoich znajomych, a pies gdzieś zniknął - wystarczy mały artykulik w gminnej gazetce i mamy nową kryptydę. Od lat największymi nabijaczami list mitycznych i zagadkowych stworzeń są zwierzęta fantomowe. Są to obserwacje zwierząt poza swoim naturalnym środowiskiem. W Polsce są to pumy i jaguary, ale zdarzały się wizyty wielorybów w górnym biegu Wisły. W Europie zarejestrowano też wiele  doniesień o kangurach.

Nie sposób ustalić dokładnej liczby kryptyd, ale nie jest to też szczególnie potrzebne, aby wybadać ogólny trend. Już po wprowadzeniu połowy ze stworów, na mapie zarysował się wyraźny kierunek. Niestety, ale wygląda to tak, jakby kryptydy wędrowały w torbach brytyjskich emigrantów. Sama Wielka Brytania jest dosłownie usiana potworami, a przecież nie jest to dziewiczy kraj pełen bezludnych odstępów. Sporo dokładają Amerykanie, trochę Australijczycy i Nowozelandczycy. Telewizja przekonuje nas, że siedliskiem bajecznych zwierząt są trudno dostępne obszary. Tymczasem w amerykańskich i brytyjskich miastach żyje więcej mitycznych stworów niż na obszarze całej puszczy amazońskiej. Patrząc na mapę trudno nie dostrzec, że kultura anglosaska generuje blisko 90% czyhających na nas potworów. Dowodzi to tezie, że kryptydy sa dziećmi kultury a nie dzikiej przyrody. Gdyby kryptydy rzeczywiście istniały nasza kultura nie miałaby na nie wpływu, jak nie ma wpływu na prawdziwe zwierzaki. Rosyjskie sarny nie piją wódki, niemieckie wiewiórki nie mają większego porządku w swoich dziuplach, a żyjące w Watykanie dorosłe szpaki nie gwałcą młodych szpaków. Tymczasem jedynie w Japonii, ojczyźnie pokemonów, kryptydy potrafią zmieniać się w ludzi.

Przy okazji szarpnąłem się na konfrontacje z jeszcze jednym mitem. W powszechnym wyobrażeniu wiedza o istnieniu kryptyd przekazywana jest z pokolenia na pokolenie. Jeszcze z czasów, kiedy kryptydy nie były pojedynczymi sztukami, a stadnymi potworami o które potykaliśmy się na każdym kroku. Ma się to nijak do rzeczywistości w której blisko połowa ze wszystkich stworów, pojawia się  dopiero w XX wieku. Są też takie, o których usłyszeliśmy dopiero w XXI (m.in potwór z Montauk, ludzie-małpy z Delhi czy etiopska Wucharia ). Zaledwie 26% stworzeń liczy sobie więcej niż 200 lat. W dodatku jest to naciągane 26%, ponieważ jakiekolwiek wzmianki o "starej legendzie", "dawnych podaniach" lub "miejscowym folklorze" rejestrowałem jako "starsze niż dziewiętnastowieczne". Dodam że w przypadku tak starych opowieści zwykle brak ciągłości w wizerunku potwora - ten sam gatunek mitycznej kreatury, jest czymś innym w zeznaniach świadków dziś i 100 lat temu. W XIX wieku Wielka Stopa nie była pokryta futrem. Nosiła długie włosy, a osobnicy tego gatunku żyli w tworzonych przez siebie drewnianych wioskach. Obecnie jest ogromną, dziką małpą i w ogóle nie przypomina dawnego sasquatcha.

Wytworny, niedzielny obiad zjadłem dziś przy audycji Stefana Bratkowskiego. Przypomnę: Stefan Bratkowski, rocznik 1934, tuza polskiego dziennikarstwa i mentor tegoż środowiska. W czasie audycji doznałem objawienia. Zrozumiałem po co właściwie jest emerytura. Otóż w czasach prehistorycznych każdy jaskiniowiec po zabiciu tysiąca pterodaktyli, mógł powiesić swoją maczugę na kołku. Wszyscy poklepywali takiego jaskiniowca po plecach nazywając go "pterodaktylowym niszczycielem" ale on i tak wiedział, że w polowaniach już tylko przeszkadzał, że więcej pterodaktyli płoszył niż łapał.


Niektórzy intelektualiści ignorują tę świętą pterodaktylową zasadę i niestety pan Bratkowski się do nich zalicza. Jego audycje to w dużej mierze newsy z Trybuny Ludu połączone z dowcipami o Radiu Erewań. Nie brakuje oczywiście anegdot. "Śmieszne" anegdoty starych ludzi to odpowiednik "śmiesznych" filmików z youtube, przy czym oglądanie tych drugich jest ponoć obciachem, zaś opowiadanie tych pierwszych oznaką refleksji. Choć Bratkowski zrezygnował z umysłowych aktualizacji, nie zrezygnował z postrzegania siebie jako koszyka ze świeżymi owocami, którymi dokarmia mózgi swoich słuchaczy. Ja, choć jestem od niego trzy razy młodszy, czuje się w obowiązku czytać słownik miejskiego slangu, aby podtrzymać szacunek ludzi ulicy. Nie obce są mi takie sformułowania jak "trolić na wąsa", "szturchać wiewiórę"... zresztą nieważne. Wracając do tematu. Nie czepiałbym się pana Stefana gdyby nie to, że w wyżej wspomnianej audycji występuje jako popularyzator nauki. Trudno byłoby znaleźć bardziej naiwny i fałszywy obraz nauki, niż ten wyłaniający się z programu Bratkowskiego. No dobra, już taki znalazłem - audycje Roberta Bernatowicza - ale dalej byłoby już ciężko znaleźć coś gorszego.

Jak rysuje się przyszłość naukowo-techniczna według dziadków, którzy nie potrafią przed wejściem na antenę wyłączyć telefonu? Czy stojąc obydwiema nogami jeszcze w kineskopowo-lampowym świecie w ogóle da się o tym rozmawiać? Ano da się, Wystarczy poszperać w rocznikach Młodego Technika, pozbierać gorące nowinki techniczne sprzed 50 lat, głównie myśli rodzimej (pan Stefan najbardziej szanuje naukowców o otwartych umysłach, czyli naszych ulubionych). Następnie należy przez godzinę zrzędzić nad tym, czemu nikt ich nie realizuje! Zdrowy rozsądek podpowiada, że Bratkowski mógłby to przed programem łatwo sprawdzić. Wtedy nie byłoby jednak programu!

Niestety żenada się tutaj nie kończy. Otóż pan Stefan poniekąd wybadał gdzie leży problem. To korporacyjne szumowiny, które chowają po szufladach najlepsze pomysły, pomysły tak dobre, że żadne inne pomysł nie byłyby już potrzebne. Choćby miały nic nie sprzedać i upaść, to nigdy nie wyciągną ich z szuflady bo. To samo koncerny farmaceutyczne. Lek na raka jest już dawno gotowy. Opasłe świnie nie chcą go dać byśmy zanadto nie wydobrzeli, bo wtedy nie zarobią. Nie ważne czy że ich dzieci umrą na raka, że oni sami na niego umrą, nie dadzą i już.  Najlepszy swój pomysł Bratkowski zostawił jednak na koniec! Będzie to leczenie przy pomocy niedźwiedzich jaskiń!

Jak mówi redaktor, "nie wie kto to odkrył, kiedy i gdzie, ale ponoć ranny niedźwiedź czmycha do tej jaskini, w której jest najczystsze powietrze". Dlaczego zatem do jasnej ciasnej - snuje dalej Bratkowski - polskie szpitale nie zaczną działać w celu wprowadzenia tych badań w życie! I ma na myśli szpitale dla ludzi a nie miśków! W studiu obecni byli Bogdan Miś i Piotr Cieśliński (Science Editor z Wyborczej), ale nikt specjalnie nie protestował, Zamiast zrobić Bratkowskiemu ice bucket challenge i obudzić go z tego pseudonaukowego amoku, panowie raczej potakiwali ze zrozumieniem.

Jeśli takie niedźwiedzie pomysły są w ogóle warte rozważenie, mam jeszcze kilka. Skoro wiewiórki z większą kitą znoszą do dziupli więcej orzechów, czy minister finansów nie mógłby doczepić sobie rudego ogona? No co mu szkodzi? Jeśli według badań więcej borsuków ginie na drogach powiatowych niż wojewódzkich, powinno się wprowadzić zakaz poruszania się ludzi po tych pierwszych! Oczekuje także, że zostanę zaproszony do radia gdzie będę mógł opowiedzieć o mojej evidence-based policy i świetnych pomysłach na naprawę kraju. W końcu spełniam najwyższe standardy dziennikarstwa wytyczone przez Stefana Bratkowskiego! 

Nie mają szczęścia rosyjskie śliwki i ogórki, oj nie mają. I nie mam tu na myśli przeznaczenia każdej rosyjskiej rośliny, czyli przerobienia na wódkę. Większym nieszczęściem jest to, że ich ojczyzna już od kilkudziesięciu lat próbuje zdystansować się do myśli Zachodu - nawet w tych dziedzinach, w którym nie ma żadnych działających alternatyw. Jeśli chodzi o biologię, od lat 40. w ZSRR obowiązywała jedynie słuszna teoria kumpla Stalina Trofima Łysenki, będąca odpowiedzią na kapitalistyczno-indywidualistyczną teorię ewolucji. W sukurs łysenkizmowi przyszły równie chujowe koncepcje biologii kolektywistycznej, takie jak miczurinizm i teorie Lepieszyńskiej.

Rosyjskie rolnictwo stało się przedmiotem żarów całego bloku wschodniego. W Rosji zboża miały rosnąć niczym słupy telegraficzne - tak gęsto. Nieufność do zachodnich pomysłów ewoluowała, ale nigdy nie zanikła. W maju tego roku, zastępca przewodniczącego komisji rolnictwa Dumy zaproponował, aby produkowanie, sprzedawanie i transportowanie organizmów zmodyfikowanych genetycznie na terenie Federacji traktować jako akt terrorystyczny!

Aby uzasadnić brak zachodnich produktów na rosyjskich stołach, masy karmi się popularnymi także u nas mitami. Rosyjska żywność ma być zdrowa i naturalna - w przeciwieństwie do tej pochodzącej z toksycznych od nawozów pól zachodu. Stosowane w Europie dodatki do żywności jawią się niczym broń chemiczna! W przykładowej retoryce Giennadija Oniszczenki (szefa Służby Ochrony Praw Konsumentów) mamy absolutnie wszystkie budzące przerażenie nazwy, takie jak antybiotyki, konserwanty, pestycydy i hormony. Taka narracja przypomina szydzącego z ludzi bezdomnego lumpa. Takiego, który szczyci się pokrywającym go naturalnym łojem i moczem. "Phi, głupi bogaci ludzie! Przesadnie sterylni i naperfumowani chemią, nie to co ja!".

Chyba nigdzie indziej głupota nie jest tak wielką cnotą, a ignorancja takim powodem do samozadowolenia, jak w temacie dodatków do żywności. Niektórzy żyją już w alternatywnym w świecie gdzie główną przyczyną chorób jest spulchniacz do pieczywa, a na połowie aktów zgonów widnieje czerwona pieczątka "zatrucie barwnikiem spożywczym".

Niestety wiemy jak wyglądał świat bez mrożenia żywności, bez higieny, bez konserwantów i pasteryzacji. Na początku XX wieku choroby przenoszone drogą pokarmową stanowiły realne zagrożenie życia, a przeciętny Europejczyk rozpoczynał dzień od krwistej biegunki. Jeszcze w latach 40. za sprawą szybko psującego się mięsa, ponad 15% Amerykanów chorowało na włośnice! Najwidoczniej zapomnieliśmy o tej nie tak odległej przeszłości. Dziś mało kto wie, że modny napis "bez konserwantów!" jest tożsamy z "produkt z szybciej rozwijającą się pleśnią!