Bibliografia



ogólnosceptyczne:

  • Alexander Dewdney, Uczniowie czarnoksiężnika. Nauka która zbłądziła, przeł. Danuta Czyżewska, Warszawa 1997.
  • Krzysztof Rejmer, Zapomniana historia nauki, czyli fantazje i facecje naszych dziadków, Warszawa 2018.
  • Sean Carroll, Nowa perspektywa: pochodzenie życia, świadomości i wszechświata, przeł. Urszula i Mariusz Seweryńscy, Warszawa 2017.
  • Robert Todd Carroll, Mysteries and Science: Exploring Aliens, Ghosts, Monsters, the End of the World and Other Weird Things, Kindle Edition 2012
  • Theodore Schick, Lewis Vaughn, How to Think About Weird Things: Critical Thinking for a New Age, Nowy Jork 2013.
  • Brian Dunning, Critical Analysis Of Pop Phenomena, Laguna Niguel 2007. (plus pozostałe tomy)
  • Andrew May, Pseudoscience and Science Fiction, International 2017.
  • Martin Gardner, Ekscentryczne teorie, oszustwa i maniactwa naukowe, przeł. Piotr Sitarski, Łódź 2004.
  • James Alcock, Belief, Nowy York 2018.
  • Linda Zimmermann, Zła nauka: krótka historia dziwacznych przekonań, błędnych wniosków i niewiarygodnie głupich teorii, przeł. Anna Kunicka, Warszawa 2013.
  • Lynne Kelly, The Skeptic's Guide to the Paranormal, Crows Nest 2005.
  • Alexander Kohn, Fałszywi prorocy: oszustwo i błąd w nauce i medycynie, przeł. Piotr Zaborowski, Warszawa 1996.
  • Steven Novella, The Skeptics' Guide to the Universe: How to Know What's Really Real in a World Increasingly Full of Fake, Boston 2018.
  • Lee McIntyre, Respecting Truth: Willful Ignorance in the Internet Age, Nowy Jork 2015.
  • Steven Levitt, Freakonomia: świat od podszewki, przeł. Agnieszka Sobolewska, Gliwice 2006. (plus pozostałe części)
  • Richard Feynman, Przyjemność poznawania, przeł. Katarzyna Karpińska, Warszawa 2005.
  • David McAfee, No Sacred Cows: Investigating Myths, Cults, and the Supernatural, North Carolina 2017.
  • Jean Lentin, Myślę więc się mylę, przeł. Elżbieta Mierzeja i Andrzej Frygas, Warszawa 1996.
  • Magnus Magnusson, Słynne fałszerstwa, oszustwa i skandale, przeł. Sławomira Kaczmarek, Warszawa 2008.
  • Joe Nickell, Real-life X-files: investigating the paranormal, Kentucky 2001.
  • Joe Nickell, The mystery chronicles: more real-life X-files, Kentucky 2004. 
  • Matthew d'Ancona, Postprawda, przekł. Michał Sutowski, Warszawa 2018.
  • Guy Harrison, 50 Popular Beliefs That People Think Are True, Nowy Jork 2011.
  • Robert Park, Voodoo Science: The Road from Foolishness to Fraud, Nowy Jork 2000.
  • Brian Regal, Pseudoscience: A Critical Encyclopedia, Santa Barbara 2009.
  • Martin Bridgstock, Beyond Belief: Skepticism, science and the paranormal, Cambridge 2009.
  • John Paulos, Analfabetyzm matematyczny i jego skutki, przeł. Jacek Miękisz, Gdańsk 1999.
  • Massimo Pigliucci, Nonsense on Stilts: How to Tell Science from Bunk, Londyn 2010.
  • Carl Sagan, Świat nawiedzony przez demony, Nauka jako światło w mroku, przeł. Filip Robakowski, Poznań 1999.
  • Alex Berezow, Hank Campbell, Science Left Behind: Feel-Good Fallacies and the Rise of the Anti-Scientific Left, Nowy Jork 2012.
  • Charles Wynn, Quantum Leaps in the Wrong Direction : Where Real Science Ends...and Pseudoscience Begins, Waszyngton 2001.
  • Jonathan Smith, Pseudoscience and Extraordinary Claims of the Paranormal, Oxford 2010.



ślepe uliczki umysłu:

  • Normand Baillargeon, Krótki kurs samoobrony intelektualnej, przeł. Bogdan Baran, Pruszków 2011.
  • Thomas Heinzen, Scott Lilienfeld, Susan Nolan, The Horse That Won't Go Away, Nowy Jork, 2014.
  • David Disalvo, Mózg na manowcach: dlaczego oszukujemy, udajemy i ulegamy pokusom?, przeł. Marek Czekański, Warszawa 2016.
  • Joel Best, Flavor of the Month: Why Smart People Fall for Fads, Londyn 1997.
  • Linda Simon, Dark Light: Electricity and Anxiety from the Telegraph to the X-ray, Orlando 2005
  • Derren Brown, Sztuczki umysłu, przeł. Radosław Madejski, Warszawa 2008.
  • Oliver Sacks, Halucynacje, przeł. Jerzy Łoziński, Poznań 2014.
  • Nassim Nicholas, Zwiedzeni przez losowość, przeł. Michał Lipa, Warszawa 2016.
  • Piotr Kowalski, Kultura magiczna: omen, przesąd, znaczenie, Warszawa 2007.
  • Dennis McInerny, Nauka logicznego myślenia, przeł. Ewa Czerwińska, Warszawa 2005.
  • Hanna Brycz, Człowiek instrukcja obsługi, Sopot 2012. 
  • Bernard Patten, Truth, Knowledge, or Just Plain Bull: How to Tell the Difference, Nowy Jork 2004.
  • Nathan H. Lents, Human Errors, Boston 2018.
  • Daniel Dennett, Odczarowanie: religia jako zjawisko naturalne, przeł. Barbara Stanosz, Warszawa 2008.
  • Ronny Martens, Tim Trachet, Making Sense of Astrology, Nowy Jork 1998.
  • Steven Pinker, Jak działa umysł, przeł. Małgorzata Koraszewska, Warszawa 2002.
  • David Harker, Creating Scientific Controversies: Uncertainty and Bias in Science and Society, Cambridge 2016.
  • Maciej Krzywosz, Cuda w Polsce Ludowej, Białystok 2016.
  • Hyman Ruchlis, Jak myśleć logicznie: praktyczne wprowadzenie, przeł. Krzysztof Wójtowicz, Warszawa 1999.
  • Al Seckel, Masters of Deception: Escher, Dalí and the Artists of Optical Illusion, Nowy Jork 2004.
  • Michael Shermer, Why People Believe Weird Things: Pseudoscience, Superstition, and Other Confusions of Our Time, Nowy Jork 2002.
  • David Hand, The Improbability Principle: Why Coincidences, Miracles, and Rare Events Happen Every Day, Nowy Jork 2015.
  • Karen Stollznow, God Bless America: Strange and Unusual Religious Beliefs and Practices in the United States, Durham 2013.
  • Jerzy Vetulani, Mózg: fascynacje, problemy, tajemnice, Kraków 2014.
  • Sally Satel i Scott O. Lilienfeld, Pranie mózgu: uwodzicielska moc (bezmyślnych) neuronauk, przeł. Piotr Szwajcer, Warszawa 2017.
  • Dorota Hall, New Age w Polsce, Warszawa 2007.
  • Stuart Vyse, Believing in Magic: The Psychology of Superstition, Oxford 1997.
  • Hubert Czachowski, Cuda, wizjonerzy i pielgrzymi, Warszawa 2003.
  • Gustaw Jahoda, Psychologia Przesądu, przeł. Jerzy Jedlicki, Warszawa 1971.
  • Robert Park, Superstition: Belief in the Age of Science, Princeton 2008.
  • Leon Festinger, Gdy Proroctwo Zawodzi. Koniec świata, który nie nastąpił, przeł. Małgorzata Hołda, Kraków 2012.



mity w naukach społecznych:



historia alternatywna:

  • Jan Harold Brunvand, Encyclopedia of Urban Legends, Santa Barbara 2012.
  • Per Beskow, Osobliwe opowieści o Jezusie, przeł. Jerzy Wolak, Kraków 2005.
  • Edward Steers, Hoax - Hitler's Diaries, Lincoln's Assassins, and Other Famous Frauds, Kentucky 2013.
  • Kurt Andersen, Fantasyland: How America Went Haywire: A 500-Year History, Nowy Jork 2017.
  • Małgorzata Pilaszek, Procesy o czary w Polsce w wiekach XV-XVIII, Kraków 2008.
  • Alex Boese, Nieznane archiwa mistyfikacji. Kolekcja oszustw, fałszerstw, kawałów i kłamstw – od średniowiecza do XXI wieku, przeł. Grażyna Gacparska, Warszawa, 2003.
  • Cezary Buśko, Życie codzienne krasoludków w starożytności i wiekach średnich : studium archeologiczne, Wrocław 2012.
  • Nigel Cawthorne, Wiedźmy i czarownice: historia prześladowań, przeł. Joanna Tyczyńska, Warszawa 2006.
  • Ed Rayner, Debunking History: 152 Popular Myths Exploded, Brimscombe 2010.
  • Hubert Wolf, The Nuns of Sant’Ambrogio: The true story of a convent in scandal, Nowy Jork 2016.
  • Richard Toronto, War over Lemuria, North Carolina 2013.
  • Mark Adams, Meet Me in Atlantis: My Obsessive Quest to Find the Sunken City, Nowy Jork 2016.
  • Stacy Schiff, The Witches: Salem 1692, Nowy Jork 2016.
  • Andrzej Zieliński, Sarmaci, katolicy, zwycięzcy: kłamstwa, przemilczenia i półprawdy w historii Polski, Warszawa 2015. 
  • David Farley, An Irreverent Curiosity: In Search of the Church's Strangest Relic in Italy's Oddest Town, Nowy Jork 2010
  • Paul Jordan, Atlantyda, przeł. Marcin Stopa, Warszawa 2003.
  • Darren Oldridge, Strange Histories: The Trial of the Pig, the Walking Dead, and Other Matters of Fact from the Medieval and Renaissance Worlds, Londyn 2004.
  • Clay Farris Naff, It's a Miracle!?: What Modern Science Tells Us about Popular Bible Stories, Durham 2018.
  • Robert Bartlett, Why Can the Dead Do Such Great Things? Princeton 2015.
  • Justyna Olko, Fałszerstwa i manipulacje w przeszłości i wobec przeszłości, Warszawa 2012.
  • Roelf Bolt, The Encyclopaedia of Liars and Deceivers, Londyn 2014.
  • Anthony Pratkanis, Wiek propagandy, przeł. Józef Radzicki, Warszawa 2008.
  • Jeffrey Russell, Krótka historia czarownictwa, przeł. Jarosław Rybski, Wrocław 2003.



teorie spiskowe:

  • Robert Bartholomew, Benjamin Radford, The Martians Have Landed! A History of Media-Driven Panics and Hoaxes, Jefferson 2012.
  • Robert Bartholomew, Outbreak! The Encyclopedia of Extraordinary Social Behavior, San Antonio 2009.
  • Monika Grzesiak-Feldman, Psychologia myślenia spiskowego, Warszawa 2016.
  • Dave Levitan, Not a Scientist: How Politicians Mistake, Misrepresent, and Utterly Mangle Science, Londyn 2017
  • David Dunbar, Debunking 9 11 Myths Why Conspiracy Theories Cant Stand Up to the Facts, Nowy Jork 2011.
  • Stephen Law, Believing Bullshit: How Not to Get Sucked into an Intellectual Black Hole, Nowy Jork 2011.
  • Krzysztof Korzeniowski, Polska paranoja polityczna: źródła, mechanizmy i konsekwencje spiskowego myślenia o polityce, Warszawa 2010.
  • Jesse Walker, The United States of Paranoia: A Conspiracy Theory, Nowy Jork 2014.
  • Jacqueline Ryan Vickery, Worried About the Wrong Things: Youth, Risk, and Opportunity in the Digital World, Massachuset 2017.
  • Charles Mackay, Niezwykłe złudzenia i szaleństwa tłumów, przeł. Wojciech Madej, Warszawa 1999.
  • Richard Ofshe,Ethan Watters, Making Monsters: False Memories, Psychotherapy, and Sexual Hysteria, Los Angeles 1996.
  • Juan Carlos Castillón, Panowie świata: dzieje teorii spiskowych, przeł. Joanna Partyka, Warszawa 2007.
  • Jonathan Haidt, Prawy umysł, Dlaczego dobrych ludzi dzieli religia i polityka? przeł. Agnieszka Nowak-Młynikowska, Sopot 2014.
  • Patricia Frank, The Dose Makes the Poison: A Plain-Language Guide to Toxicology, Toronto 2011. 
  • Malcolm McGrath, Demons of the Modern World, Nowy Jork 2002.
  • Daniel Pipes, Potęga spisku. Wpływ paranoicznego myślenia na dzieje ludzkości, przeł. Sławomir Krędzierski, Warszawa 1998.
  • Robert Robins, Paranoja polityczna, przeł. Hanna Jankowska, Warszawa 1999.


szarlataneria:

  • Barker Bausell, Snake Oil Science: The Truth About Complementary and Alternative Medicine, Nowy Jork 2007. 
  • John Diamond, Cudowne mikstury i inne troski, przeł. Małgorzata Koraszewska, Warszawa 2006.
  • Edzard Ernst, SCAM: So-Called Alternative Medicine, Exeter 2018.
  • Geoffrey Kabat, Getting Risk Right: Understanding the Science of Elusive Health Risks, Nowy Jork 2017.
  • Joe Schwarcz, Science, Sense & Nonsense, Toronto 2009.
  • Edzard Ernst, Simon Singh, Lekarze czy znachorzy? Medycyna alternatywna pod lupą, przeł. Joanna Gładysek, Warszawa 2012.
  • John Emsley, Piękni, zdrowi, witalni, przeł. Piotr Szwajcer, Warszawa 2006.
  • Alan Levinovitz, Glutenowe kłamstwo i inne mity o tym, co jemy, przeł. Radosław Madejski, Wojciech Górnaś, Warszawa 2016.
  • Imogen Evans, Testing Treatments: Better Research for Better Healthcare, Londyn 2011
  • Ben Goldacre, Złe leki: jak firmy farmaceutyczne wprowadzają w błąd lekarzy i krzywdzą pacjentów, przeł. Anna Sznajder, Katowice 2013.
  • Marcin Rotkiewicz, W królestwie Monszatana : GMO, gluten i szczepionki, Wołowiec 2017.
  • Ben Goldacre, Lekarze, naukowcy, szarlatani, przeł. Arkadiusz Romanek, Gliwice 2011.
  • Margaret McCartney, The Patient Paradox, Londyn 2012. 
  • Simon Chapman, Fiona Crichton, Wind turbine syndrome: a communicated disease, Sydney 2018.
  • Edzard Ernst, Kevin Smith, More Harm than Good?: The Moral Maze of Complementary and Alternative Medicine, Nowy Jork 2018.
  • Seth Mnookin, The Panic Virus: The True Story Behind the Vaccine-Autism Controversy, Nowy Jork 2011.
  • Paul Offit, Bad Advice: Or Why Celebrities, Politicians, and Activists Aren't Your Best Source of Health Information, Nowy Jork 2018.
  • Christopher Wanjek, Bad Medicine: Misconceptions and Misuses Revealed, from Distance Healing to Vitamin O, Toronto 2003.


kosmici, wielkie stopy, te sprawy:

  • Frank Drake, Czy jest tam kto? Nauka w poszukiwaniu cywilizacji pozaziemskich, przeł. Elżbieta Bielicz, Warszawa 1996.
  • Robert Sheaffer, Bad UFOs: Critical Thinking About UFO Claims, Nowy Jork 2017.
  • Steven Dick, Życie w innych światach. Dwudziestowieczna debata nad życiem pozaziemskim, przeł. Danuta Czyżewska, Warszawa 2004.
  • Donald R. Prothero, Timothy Callahan, UFOs, Chemtrails, and Aliens. What Science Says, Indiana 2017.
  • Janusz Gil, Cytując Danikena, Zielona Góra 1999.
  • Kal Korff, Spaceships of the Pleiades: The Billy Meier Story, Nowy Jork 1995.
  • Lawrence Krauss, Tajemnice kosmosu czyli Od latających talerzy do końca świata, przeł. Karol Pesz, Warszawa 1999.
  • David Waldron, Christopher Reeve, Shock! The Black Dog of Bungay, Harpenden 2010.
  • Daniel Loxton, Abominable Science!: Origins of the Yeti, Nessie, and Other Famous Cryptids, Nowy Jork 2015.
  • Susan Clancy, Abducted: How People Come to Believe They Were Kidnapped by Aliens, Harvard 2007.
  • Maciej Łukasiewicz, Daniken i inni..., Warszawa 1987.
  • Jim Schnabel, Round in circles: poltergeists, pranksters, and the secret history of the cropwatchers, Nowy Jork 1994.
  • Andrzej Wróblewski, Z powrotem na Ziemię. Spór o pochodzenie cywilizacji ludzkich, Warszawa 2000.
  • Lawrence Squeri, Waiting for Contact The Search for Extraterrestrial Intelligence, Northwest 2016.
  • Bartłomiej Sala, Wycie w ciemności: wilki i wilkołaki Europy, Olszanica 2017.
  • Richard Ellis, Potwory głębin: czy istnieją naprawdę?, przeł. Adam Bukojemski, Warszawa 2000.
  • Robert Bartholomew, The Untold Story of Champ: A social history of America’s Loch Ness monster, Nowy Jork 2012.
  • Brian Regal, The Secret History of the Jersey Devil: How Quakers, Hucksters, and Benjamin Franklin Created a Monster, Baltimore 2018.
  • Ron Miller, Aliens: The Complete History of Extra Terrestrials, Londyn 2017
  • Brian Regal, Searching for Sasquatch: Crackpots, Eggheads, and Cryptozoology, Nowy Jork 2011.
  • Roger Luckhurst, The Mummy’s Curse: The True History of a Dark Fantasy, Oxford 2012.
  • David Clarke, How UFOs Conquered the World: The History of a Modern Myth, Londyn 2015.
  • Chris Hallquist, UFOs, Ghosts, and a Rising God, Cincinnati 2009.
  • Wiktor Stoczkowski, Ludzie, bogowie i przybysze z kosmosu, przeł. Robert Wiśniewski, Warszawa 2005.
  • Bergen Evans, Naturalna historia nonsensu, przeł. Halina Krahelska, Warszawa 1964.
  • Greg Long, The making of Bigfoot: the inside story, Nowy Jork 2004.
  • Joe Nickell, Tracking the Man-beasts: Sasquatch, Vampires, Zombies, and More, Nowy Jork 2011.


zjawiska paranormalne:

  • Diane Goldstein, Sylvia Ann Grider, Jeannie Banks Thomas, Haunting Experiences. Ghosts in Contemporary Folklore, Utah 2007.
  • Benjamin Radford, Investigating Ghosts: The Scientific Search for Spirits, Corrales 2018.
  • Sharon Hill, Scientifical Americans: The Culture of Amateur Paranormal Researchers, North Carolina 2017.
  • Mary Roach, Duch. Nauka na tropie życia pozagrobowego, przeł. Maciej Sekredej, Kraków 2010.
  • Joe Nickell, The Science of Ghosts: Searching for Spirits of the Dead, Nowy Jork 2012.
  • Marc E. Fitch, Paranormal Nation: Why America Needs Ghosts, UFOs, and Bigfoot, Santa Barbara 2013.
  • Susan Blackmore, Seeing Myself: The New Science of Out-of-body Experiences, Londyn 2018.
  • Birk Engmann, Near-Death Experiences: Heavenly Insight or Human Illusion?, Londyn 2014.
  • Martin Gardner, New Age. Notatki z pogranicza nauki, przeł. Grzegorz Kołodziejczyk, Łódź 1994.
  • Martin Gardner, Jeszcze o New Age. Nowe notatki na pograniczu nauki, przeł. Grzegorz Kołodziejczyk, Łódź 1995.
  • Owen Davies, Grimoires: A History of Magic Books, Oxford 2010
  • Roger Clarke, Natural History of Ghosts: 500 Years of Hunting for Proof, Nowy Jork 2015.
  • Paulina Sołowianiuk, Jasnowidz w salonie, czyli Spirytyzm i paranormalność w Polsce międzywojennej, Warszawa 2014.
  • Jesse Bering, The Belief Instinct: The Psychology of Souls, Destiny, and the Meaning of Life, Londyn 2012
  • James Randi, Daniken, tajemnice Syriusza, parapsychologia i inne trele-morele, przeł. Zygmunt Kubasiak, Łódź 1994.
  • Karen Stollznow, Language Myths, Mysteries and Magic, Nowy Jork 2014.
  • Michael Cuneo, American Exorcism: Expelling Demons in the Land of Plenty, Nowy Jork, 2001.
  • Richard Wiseman, Paranormalność. Dlaczego widzimy to, czego nie ma, przeł. Jarosław Mikos, Łódź 2012. 
  • Samuel Lawrence, Supernatural America - A Cultural History, Santa Barbara 2011.
  • Benjamin Radford, Scientific Paranormal Investigation How to Solve Unexplained Mysteries,  Corrales 2010.
  • Brian Levack, The Devil Within: Possession and Exorcism in the Christian West, New Haven 2013.

  • Udostępnij: