To była jedna z tych fejsbukowych kłótni, przy którychw których nie wypada zrobić nic innego jak tylko... pójść po chrupki i zabrać się do czytania. Długa na 180 komci ruchawka słowna miała miejsce na profilu Piotra Cieślińskiego i tyczyła się, a jakże, aborcji. Nie byłoby w tym nic atrakcyjnego, gdyby nie personalia głównych zawodników! Otóż w jednym z narożników stanął reprezentant cywilizacji śmierci, dziennikarz naukowy "Polityki" Marcin Rotkiewicz. Nienawidzi on prasłowiańskich zbóż porastających ziemie naszych ojców, a zamiast bursztynowego świerzopa i dzięcieliny woli GMO i Monsanto! Jak widać chory człowiek, ale dajmy mu szanse. W drugim narożniku, dziennikarz naukowy "Gościa Niedzielnego" Tomasz Rożek. Stanowczy wobec magi homeopatii, uległy wobec mocy święconej wody. Pan Tomasz lubi postraszyć chemią w jedzeniu. Najwidoczniej wierze, że im więcej sylab ma w swej nazwie związku chemicznego tym jest bardziej trujący. Trudno byłoby znaleźć bardziej zantagonizowaną światopoglądowo parę niż Rotkiewicz i Rożek. Ringową skuwaczkę podsuwałby Rożkowi chyba sam Archanioł Gabriel. Rotkiewiczowi sekundowałaba znana z apokalipsy siedmiogłowa bestia.

W takim temacie jak aborcja, pojedynek ludzi szanujących autorytet badań naukowych i z zasady uginających karku pod naporem fakty, to absolutny rarytas. Osobiście oczekiwałem fajerwerków. Fajerwerków nie było, ale sam przebieg dyskusji wiele mówi o ludziach, o poglądach i o nas samych.

Aborcja jest dość niewdzięcznym tematem jeśli chodzi o szermierkę faktami, co nie znaczy, że jest z nich całkowicie wyzbyta. W całej dyskusji tylko dwukrotnie pojawiły się odniesienia do mocnych danych. Pierwszym był link wklejany przez pana Tomka. Pokazywał popularność aborcji wśród nastoletnich mam w UK, pomimo refundacji na Wyspach antykoncepcji i prawdziwej (nie prowadzonej przez katechetki) edukacji seksualnej. Strona pro-lifen molestowała tym linkiem do obrzydzenia, praktycznie bez odzewu. A przecież nie mając innych danych, możnabyło w tej kwestii przyznać racje. Nauka ma jednak to do siebie, że czasem lubi spłatać figla/wyruchać cie (słownictwo do wyboru). Pod koniec dyskusji okazało się, że najlepsze dostępne dane pokazując coś zgoła przeciwnego - liberalna polityka przynosi spadek aborcji, a nie ich wzrost. Głupia sprawa - i co teraz, jak żyć? Jak zareagowali pro-lajfowcy? Oczywiście tak samo, jak pro-czojsowcy, kiedy myśleli, że badania w tej kwestii są dla nich nieprzychylne. "Tak w ogóle, to nie ma to znaczenia. Zresztą to tylko jakieś korelacje".

Chyba każdy zna te cholerne uczucie, kiedy dociera do nas smutna konstatacja, że to jednak nie do końca tak jak się nam wydawało. Jest to ból natury estetycznej, bo wszystko już pasowało, wszystko tak ładnie wyglądało. A tu nagle jeb, ni z tego, ni z owego pojawiają się fakty pasujące jak różowy mrówkojad do zielonej zmywarki. Pozostaje udać że ich nie ma, albo samemu zburzyć skrzydło misternie zbudowanego przez siebie pałacu. Oczywiście najlepiej w ogóle go nie budować. Paradoksalnie to właśnie niezaangażowanym świat pokazuje się takim jakim jest. W tym wypadku oznacza to niepłakanie po znalezionych w beczkach niemowlakach. Tudzież nie budzące emocji dwunastolatki zmuszane do rodzenia dzieci. Nie każdy (na szczęscie) potrafi być tak beznamiętny. Jeśli nie potrafimy oswoić się ze światem, w którym każda kobieta musi rodzić zawsze, i takim kiedy żadna nie musi rodzić nigdy, to być może debatowanie oparte na dowodach nie jest dla nas. Z drugiej strony, obsesyjne przywiązanie do słów "miłosierdzie" i "sumienie", kiedy wnioski płynące z badań miażdżą nam głowę, pokazuje coś jeszcze. Może, w przeciwieństwie do mnie, taki Rotkiewicz i Rożek to po prostu dobrzy ludzie.

Najsampierw chciałbym przeprosić tych bardziej inteligentnych czytelników, którzy nie interesują się rozrywkami plebsu. Z braku innego miejsca zostało mi strollować własny blog. I to czym? Chamskim futbolowym biadoleniem. Na swoje usprawiedliwienie mam tylko to, że jest to w zasadzie tekst o antykrytycznej stronie mundialu. O mundialu na którym nie wypada przyznać się do własnych intelektualnych ograniczeń.

Faulowanie rozumu zaczyna się jeszcze przed mundialem. Zaczyna się od zwierzęcego bukmacherstwa. Do typowania wyników nie zaciągnięto już chyba tylko bakterii kałowych. Cwany świniak łatwo czyta emocje swego pana, stąd zwierzaki często dokonują akurat takiego wyboru, który cieszy patrzącą na to wszystko gawiedź. Co tu dużo pisać, w odpowiednio dużym chlewiku i przy odpowiedniej liczbie prób, chcąc nie chcąc sporo prosiaków wytypuje zwycięzców wszystkich spotkań. Irytują mnie natomiast różnego rodzaju pseudonaukowe typowania. Z nauką mają tyle wspólnego, że robią je naukowcy, tudzież naukowcy je podpisują. Owe naukowe przewidywania są zwykle równie trafne co wybór rozochoconej świni pędzącej do wiaderka żołędzi z naklejoną flagą. W tym roku hitem okazały się typowania, o przepraszam, obliczenia Stephena Hawkinga.

Prawdziwe batożenie krytycznego widza zaczyna się wraz z dorwaniem się do mikrofonów komentatorów i telewizyjnych ekspertów. Do moich ulubionych zagrań tych panów należy powoływanie się na przepisy gry w piłkę nożną które nie istnieją - np. nietykalność bramkarza w obrębie 5 metrów od bramki. Tacy eksperci lubują się w dyskusjach o przyczynach zjawisk, które (jeszcze) nie miały miejsca. Jaki sens mają debaty dlaczego na mundialu w Brazylii pada tak dużo bramek, skoro nie wiemy ile ich jeszcze padnie i czy na pewno będzie ich więcej niż zwykle? Po co zużywać język na rozmowę o wielkiej ilości kontuzji. skoro nikt ich nie liczy, nie wiemy ile było ich rok temu, nie wiemy ile kontuzji mieliśmy np. w kwietniu. Skoro nikt nie wie ile, to skąd wiemy, że jest ich więcej? Skąd ta powszechna opinia, że sędziowie z Europy mylą się na mundialu rzadziej niż ci z Afryki, skoro nikt nie policzył ile mylą się ci pierwsi, a ile ci drudzy? Zapewniam, że mógłbym tak długo,

Na tegorocznym mundialu wciąż mówi się o potrzebie wprowadzenia powtórek wideo, z których mogliby korzystać sędziowie. Ironia tej sytuacji polega na tym, że najgłośniej domagają się ich komentatorzy telewizyjni, którzy korzystają z nich od 50 lat i którzy najlepiej powinni wiedzieć, że takie powtórki często niczego nie rozstrzygają. W meczu Hiszpania - Holandia, komentujący spotkania Dariusz Szpakowski i Grzegorz Mielcarski oglądali powtórkę karnego pięć razy, ciągle widząc "ewidentny faul" - mimo, że po meczu cały świat i niejako sam faulowany Diego Costa uznali, że faulu nie było. Po innym meczu i kilku powtórkach Jerzy Engel widzi "oczywisty spalony" zaś siedzący obok Stefan Szczepłek "absolutny brak spalonego. Jaki jest sens "rozstrzygających powtórek" skoro nadal interpretują je omylni ludzie? Ta potrzeba spekulacji jest tak permanentną częścią piłki nożnej, że jak pokazał mecz Francji z Hondurasem, nawet goal-line nie jest w stanie uciszyć tych sporów. Deliberacji było dokładnie tyle ile bez tej nowinki technicznej. "Co prawda technologia twierdzi że bramka padła, ale czy ja wiem..."

Jeśli chcesz kogoś ośmieszyć zrób z niego płaskoziemce. Obraz ciemnej średniowiecznej gawiedzi, która boi się, że spadnie z krawędzi Ziemi, pojawił się w XIX-wiecznych biografiach  Kolumba. Przekonanie, że ludzie w średniowieczu nie wiedzieli o kulistości Ziemi, rozpropagowali orędownicy świeckiego państwa między rokiem 1870 a 1920. Płaska Ziemia działała mocno na wyobraźnie. Płaska Ziemia mówiła: patrz, oto do czego prowadzi czytanie świętej księgi! Tymczasem każdy kto w średniowieczu otarł się o jakąś edukacje, albo chociaż otarł się o kogoś kto się o nią otarł, wiedział, że Ziemie jest kulą.

Niektórzy poszli w przypisywaniu głupoty innym znacznie dalej. Za cel obrano ciemnoskórych, a zatem i podejrzanych hindusów. Przy tym w co mieli wierzyć hindusi, średniowieczny pastuch obracający siano był tytanem intelektu. Czy to w ogóle możliwe, aby hindusi wyobrażali sobie świat jako dysk, dźwigany przez cztery słonie stojące na żółwiu? I to wszystko w kraju w którym tysiąc lat przed Kopernikiem wiedziano, że to Ziemia krąży dookoła Słońca?

Hinduska kosmologia nigdy nie rysowała przed swoimi wiernymi takiej wizji. Wyobrażenie Ziemi wspartej na słoniach, pojawia się po raz pierwszy... w Europie. W XVII wieku ksiądz Samuel Purchas opisał hindusów wierzących, że Ziemia ma dziewięć narożników, podtrzymywanych przez siedem słoni stojących na wielkim żółwiu. Skąd Purchas miał takie informacje? Nigdy nie był w Indiach. Historie zbierał w karczmach wypytując powracających stamtąd żeglarzy. Purchas nie jest postacią specjalnie znaną i najprawdopodobniej historia o słoniach i żółwiu odeszłaby w niepamięć, gdyby nie John Locke. W jego "Rozważaniach dotyczących rozumu ludzkiego" z 1670 wspomina o hindusach widzących świat, jako dysk spoczywający na słoniu, który z kolei stoi na żółwiu. W tej wersji nie ma już siedmiu słoni, jest jeden samotny słoń. O jednym słoniu pisali David Hume i Bertrand Russell. Wersja czterosłoniowa pojawiła się w wieku XIX. Nie wiele brakowało, aby najpopularniejszym dziś wariantem była opcja bezsłoniowa, gdyż na przełomie XIX i XX wieku, w niektórych europejskich opisach hinduskich wierzeń, świat spoczywał bezpośrednio na żółwiu z pominięciem słoni.

Dziś potrafimy nie tylko odtworzyć ewolucje tego mitu. Potrafimy też wskazać jego potencjalne źródła. Słoniowo-żółwiowa piramida z Ziemią na szczycie to najpewniej wynik nietrafionych interpretacji alegorycznych wschodnich wierzeń. Jest to europejska parodia różnych składowych hinduizmu, pokracznie sklecona w całość. Wisznu wśród swoich wielu awatarów miał trochę zwierząt. Wisznu zamieniał się m.in. w dzika, rybę, lwa, a także w żółwia. Był nim żółw imieniem Kurma, który na swym grzbiecie dźwigał mityczną górę Mandara. Najpewniej to Kurma pojawia się w opowieściach Europejczyków jako podstawka dla słoni.

Ludzie przypisujący innym tak dziwne wierzenia, zarazem nie doceniają jak i przeceniają dawne społeczeństwa. Dziś pomimo powszechnej edukacji, mało kogo interesuje budowa wszechświata. Coś mi się wydaje, że kiedyś było z tym gorzej. Ludzi nie obchodzi tak niepraktyczna wiedza. Intelektualne lenistwo jest barierą zarówno dla prawdy jak i szalonej głupoty.

Ogłupiony niebanalną kampanią reklamową, skusiłem się na horror Matta Olpina "Diabelskie nasienie". Wśród słów jakimi określiłbym film, wyraz 'niebanalny" jest ostatnim jaki przychodzi mi do głowy. Choć w słowniku są przecież takie słowa jak "kangur", "frezarka" czy "barometryczny", to i tak słowo "niebanalny' zostawiłbym na koniec.

Chyba jedyną zaletą tej produkcji jest to, że jej autor nie upiera się, iż film ma coś wspólnego z prawdą. Kiedy kręcono "Egzorcyzmy Emily Rose" wmawiano widzom, iż jest to ekranizacja przypadku Anneliese Michel. Fajne historie szybko się wyczerpały, a potrzeba  uwiarygodnienia w postaci nazwiska pozostała. Stąd "Egzorcyzmy Gail Bowers", "Egzorcyzmy Dorothy Mills", czy "Opętanie Amy Evans"

Najsłynniejsze egzorcyzmy w historii, będące przykładem dla tysięcy opętanych jeszcze do niedawna były sprawą anonimową. Od początku, a więc od 1973 wiedzieliśmy, że film "Egzorcysta" oparty jest na historii trzynastoletniego chłopca, znanego w literaturze jako "R". Film "Egzorcysta" jest podkoloryzowaną wersją noweli Williama Blatty z 1971, Sama nowela to też podkoloryzowaną wersją pewnie też podkoloryzowanych dzienników egzorcystów z 1949. Dzięki dziennikarstwu obywatelskiemu udało się ustalić, że "R" to były pracownik NASA Ronald Edwin Hunkeler, Wpierw wyśledzono miejscowość a następnie dom w którym dokonano egzorcyzmów. Niektórzy blogerzy wzięli sobie za punkt honoru zrobienie zdjęcia Hunkelerowi. Ten jednak nie ułatwia im zadania. Ostatni trop to grzywna jaką Hunkeler zapłacił w sądzie kilka lat temu. Jeśli żyje ma 78 lat.

Wbrew temu co pokazano na filmie, chłopak nie obracał głową o 360 stopni i nie mówił po łacinie (ewentualnie powtarzał tylko zasłyszane w czasie egzorcyzmów łacińskie zwroty). Nie zmieniał głosu na ochrypły ani nie miał nadludzkiej siły. Z relacji egzorcystów wiemy natomiast, że łóżko chłopca poruszało się, a na jego ciele pojawiały się dziwne napisy. Gdyby nie ustalenie personaliów chłopca, bylibyśmy zdani jedynie na relacje egzorcystów. Dziś wiemy jaki stosunek do tych wydarzeń mieli jego rodzice, jego sąsiedzi i przyjaciele z dzieciństwa. Okazało się, że Ronald Hunkeler był obrzydliwie rozpieszczonym, wrednym bachorem, który specjalizował się w straszeniu dzieci oraz oszukiwaniu swojej matki.

Gdyby duchowni poprzedzili egzorcyzmy wywiadem środowiskowym, myślę, że daliby sobie spokój. Dowiedzieliby się, że nie tylko on, ale wszyscy chłopcy w okolicy potrafili poruszać owym nieszczęsnym sprężynowym łóżkiem na kółkach. Do wymownej sytuacji doszło w szkole, kiedy obrażony Hunkeler zaczął trząść ławką w opętańczym spazmie. Nauczycielka wyrzuciła go z klasy a nadąsany chłopak wrócił do domu. Publiczne upokorzenie okazało się skuteczniejszą bronią w walce z diabłem niż wszystkie nocne modlitwy, wzywania Chrystusa, komunie i zaklęcia razem wzięte. Skala nadnaturalnych zjawisk musiała mocno odbiegać od tego co oglądamy na filmie zważywszy, że ojciec chłopca do końca twierdził, że mały symuluje, próbując zwrócić na siebie uwagę i manipulować matką.

Rany w postaci napisów na ciele Ronalda mogą stanowić tajemnice jedynie dla człowieka głębokiej wiary. Skąd rany u chłopca, który wcześniej barykaduje się w pokoju i wychodzi z niego pokryty diabelskimi słowami? Oczywiście to nie chłopak ale sam szatan przesuwał meble pod drzwi. Chłopak był dla egzorcystów poza podejrzeniem - nawet kiedy przyłapano go, jak wydrapuje sobie paznokciem na piersi słowo "piekło". Sama treść napisów była dość nietypowa. Były to polecenia, co należy zrobić aby pomóc chłopcu, co mu dać, gdzie go zabrać. Na ciele pojawiały się nazwy konkretnych miast, jak Saint Louis. Z napisami związana jest też zabawna historia. Pewnego dnia, kiedy nasz bohater nie chciał iść do szkoły, rozpiął koszule przed matką. Na jego ciele widniał wydrapany napis "no school".

Jedyny ksiądz biorący udział w egzorcyzmach, który wypowiadał się o nich publicznie ks. Walter Halloran, pod koniec życia sam zaczął w nie wątpić. Jak twierdził, nie jest w stanie ani potwierdzić ani wykluczyć, że R był naprawdę opętany. Trochę za późno księże Halloran. Machina już ruszyła i zbiera żniwo. A ponoć w 73' dystrybutor filmu nie chciał zgodzić się na tytuł "Egzorcysta" twierdząc, że widzowie nie będą wiedzieli co on oznacza. Jak widać wiele się od tej pory zmieniło.

Wciąż nie rozumiem co uratowało najnowszy tom "Zakazanej Psychologii' przed publicznym, przykładnym spaleniem. Chyba tylko to, że ludziom dzierżącym na co dzień widły i pochodnie, brakuje dodatkowych rąk by potrzymać czasem książkę. Składam zatem obywatelki donos. Lubieżny autor tej publikacji, niejaki Tomasz Witkowski, śmie w niej przywoływać metaanalizę Bruca Rinda. Po przewertowaniu 52 badań Rind doszedł do bulwersującej konkluzji, iż nie ma dowodów na trwale, negatywne skutki molestowania seksualnego dzieci.

Wynik okazał się wysoce niestosowny. W filmach molestowani nawet po 20 latach wciąż budzą się w środku nocy oblani potem. Czy wolno mówić takie rzeczy, nawet jeśli mają potwierdzenie w badaniach? Biedny Witkowski najwyraźniej zdaje sobie sprawy z tego jaka jest odpowiedz. Mniej więcej na każdej stronie podkreśla, że nie jest pedofilem, ani nawet nie użyczał swoich dzieci sąsiadom, on tylko przytacza dane.

Wyobraźmy sobie, że Abp Michalik zamiast powiedzieć, iż to dzieci lgną i szukają miłości (co jest raczej nieprawdą), powiedziałby, że ponad 90% molestowanych dzieci, nie widzi w samym jego akcie czegoś strasznego (co jest akurat prawdą). Za drugie stwierdzenie nie przepraszałby arcybiskup, ale chyba sam papież.

Wspominam o tym w kontekście ostatnich wypowiedzi Janusza Korwin-Mikke. JKM chodzi po Polsatach i innych TVNach krzycząc, że mężczyźni górują inteligencją nad kobietami. Niespecjalnie interesuje mnie kto ma ten 1 IQ więcej, natomiast zastanawia mnie, czy w ogóle można o tym w Polsce rozmawiać? Czy gdyby kobiety okazały się mniej inteligentne, wolno byłoby o tym dyskutować? Z tego co widzę, chyba nie.

Lubię o sobie myśleć jako o kimś kto nie gra w drużynie żadnego polityka. Szczególnie pana Janusza, który potrafi skompromitować każdą idee. JKM nawet twierdzenie 2+2 potrafiłby obudować takimi argumentami, że normalny człowiek zastanawia się czy to nie przypadkiem 5, A nawet jeśli 4, to czy z pobudek moralnych, nie wypadałoby optować za 5. Tak czy owak Korwin ma racje, twierdząc iż wiele badań wskazuje na wyższy poziom IQ mężczyzn. Wydaje się, że w ramach odpowiedzi. należałoby wykazać statystyczną nieistotność tych wyników; pokazać ich niuanse; wskazać na badania, które pokazują brak różnić. Z łatwością można podważyć też sam sens takich badań. Każdy z tych podpunktów jest banalny do zrealizowania. Tymczasem jaka jest odpowiedź? Manifesty, listy oburzonych i petycje domagające się odebrania głosu JKM.

W Polsce brakuje czegoś pokroju Foundation for Individual Rights in Education, a więc instytucji walczącej z cenzurą poprawności politycznej. Prawnicy FIRE interweniują w momentach, kiedy dochodzi do próby powstrzymania badań lub ograniczenia wolności słowa, ze względu na interes określonej grupy. Nie szczędzą przy tym nikogo. Nie ważne czy wierzysz w Boga, jesteś homoseksualistą, rdzennym mieszkańcem Ameryki lub masz czarny kolor skóry - nie masz prawa nikogo kneblować. Oczywiście inicjatorzy takich akcji nie kwestionują mało sympatycznych rzeczy jakie dotykały i dotykają niektóre mniejszości. Jednocześnie nikt nie może być wyłączony spod krytyki, tylko dlatego, że jest Żydem, bo jest otyły lub rudy.

Brak wolności w dyskusji jest w dłuższej perspektywie o wiele groźniejszy, niż ewentualne paszkwile jakie mogą na tym wypłynąć. Grup, które mają prawo czuć się sponiewierane jest tak dużo, że w zasadzie każdy należy do którejś z nich. Jak w praktyce wygląda takie blokowanie wszystkich przez wszystkich, widać w naszym pięknym kraju. Nasza państwo aby przypadkiem nikogo nie skrzywdzić, postanowiła dyskryminować wszystkich bez wyjątku. A nie może krytykować B, bo obrazi uczucia religijne B; B nie może skrytykować ułomności C, bo C był więźniem politycznym; nie można krytykować także A, bo ten z kolei siedział w KL Auschwitz. Dzięki czemu dochodzi do kuriozalnych sytuacji, kiedy dyskryminowani czują się u nas zarówno wierzący jak i ateiści.

Jeśli komuś się nudzi tudzież pracuje na komputerze, a nie chce siedzieć w ciszy - polecam debatę na temat świadomości. Stara ale jara produkcja, jeszcze z czasów istnienia ATVNu. Wśród zgrai fizyków, biologów i neurologów jest też prawdziwy rodzynek, profesor wielu katolickich uczelni Mieczysław Gogacz. Wypowiedzi Pana Mieczysława są niczym podróż wehikułem czasu wprost do średniowiecza. Każdy argument profesora Gogacza zaczyna się i kończy ną św. Tomaszu. Jeśli coś nie mają zaczepienia u Arystotelesa, nie robi to na profesorze żadnego wrażenia.

Ktoś, kto nie studiował czegoś z humanistyczno-społecznej działki może pomyśleć, że ma tu do czynienia z niechlubnym wyjątkiem. Nic podobnego. Niepowołanie się na Maksa Webera jest w pewnych kręgach większym faux pas niż wytarcie sobie nosa w rękaw. Jeśli ktoś cytuje wypowiedzi Webera sprzed 100 lat to i tak nie najgorzej. Bezpieczniej jest zacytować klasyka, którego wiedza o świecie była mniejsza niż dzisiejszego gimbusa, niż silić się na zbierane dziś dane. Być może problem starowiedzy, a więc nieaktualnej, przestarzałej wiedzy, jest większy, niż często omawiane tu pseudonaukowe duperele.

W środowisku fizyków, kiedy chce się kogoś obrazić, mówi się o nim arystotelik. Arystetelik to typ (lub typiara), który nie nadąża i wciąż widzi fizykę, taką jaką była, powiedzmy 20 lat temu. Kiedy przedstawiciele tzw. miękkich nauk cytują autorytety sprzed 300 lat to nikogo to nie dziwi. Po co się męczyć i analizować Big Data, skoro wszystko o społeczeństwie powiedział już Rousseau w XVIII wieku

Pamiętam dyskusje radiową, w której uczestniczył jeden z najbardziej znanych polskich socjologów. Na początku programy gospodyni poprosiła zebranych gości o wyłączenie telefonów. Wszyscy jeszcze raz upewnili się, że wyłączyli swoje komórki i zaczęli rozmawiać. Głownie narzekali na młodzież. Że głupia, że zginie we współczesnym świecie jeśli nie nie zacznie czytać Żeromskiego. Mniej więcej w odstępach 5-minutowych każdemu z zebranych zadzwonił telefon, przy czym wyróżnił się socjolog. Jemu telefon zadzwonił trzy razy, przy czym za każdy razem pan profesor był przekonany, że teraz to już go na pewno wyłączył.

W takich okolicznościach lubię wyobrażać sobie hipotetyczną scenę, dziejącą się gdzieś na rubieżach Polski. Ostatni kowal we wsi, żali się swojemu sąsiadowi zdunowi: "Boguś. Mój syn to debil. Krowy nie zapalikuje bo się boi, konia nie podkuje, wideł do gnoju wykuć nie umie! Ten chłopak zginie w życiu, mowie ci. Tylko siedzi przy tej piekielnej maszynie liczącej, stuka swoimi małymi palcami, którymi by nawet miecha w kuźni nie utrzymał i pisze te swoje programy. Tragedia, mówi ci! Co za głąb!"